Skip to main content
search
0
System Klettern Standplatz Sauschwanz I ÖKAS

Ten artykuł jest również dostępny w języku: Niemiecki Czeski Angielski

Tekst: Stephan Binder / Andreas Würtele

Dwa śmiertelne wypadki wspinaczkowe związane z użyciem stanowiska zjazdowego typu „baranie rogi” – Stephan Binder i Andreas Würtele opisują zdarzenia, do których doszło w rejonach wspinaczkowych Peilstein i Martinswand, oraz wyjaśniają, na co należy zwrócić szczególną uwagę podczas korzystania z tego rozwiązania.

 

Stanowisko zjazdowe typu „baranie rogi” (niem. Sauschwanz, ang. pig tail) jest stosowane przede wszystkim w rejonach wspinaczki sportowej. Nieprawidłowe korzystanie z tego rozwiązania może mieć tragiczne konsekwencje i w przeszłości doprowadziło już do kilku poważnych, również śmiertelnych, wypadków. W rozmowie ze Stephanem Binderem z Policji Alpejskiej otrzymaliśmy informacje o śmiertelnym zdarzeniu wspinaczkowym na Peilstein, które natychmiast przywołało wspomnienie podobnego zdarzenia na Martinswand sprzed kilku lat. Andreas Würtele badał wówczas okoliczności tego wypadku, a w niniejszym artykule przedstawia również swoją opinię jako biegły oraz ekiper dróg wspinaczkowych.

Wypadek podczas zjazdu na linie w rejonie Peilstein

28 maja 2022 roku dwóch zaprzyjaźnionych wspinaczy rozpoczęło wspinaczkę drogą Hahnenkamm (UIAA III, 30 m) w rejonie wspinaczkowym Peilstein, w sektorze Kleiner Zinnenkessel. Wspinając się granią, dotarli do stanowiska sąsiedniej drogi, gdzie każdy z nich zabezpieczył się za pomocą taśmy i karabinka zakręcanego. Stanowisko składało się z dwóch normowych kotew wklejanych połączonych łańcuchem. Do dolnej kotwy wklejanej, połączonej z łańcuchem, na stałe zamocowano również element stanowiska zjazdowego typu „baranie rogi” – otwartą konstrukcję wygiętą w stronę skały, przeznaczoną do asekuracji i opuszczania wspinaczy podczas wspinaczki na wędkę (top rope).

Po prawidłowym wpięciu liny do zjazdu i przygotowaniu pierwszego wspinacza do rozpoczęcia zjazdu przemieścił się on z grani do pozycji zjazdowej. W trakcie tego manewru lina wysunęła się ze stanowiska typu „baranie rogi”, a ponieważ wspinacz wcześniej wypiął już swoją autoasekurację, odpadł.

Zdjęcia rejonu Peilstein. Szczegóły po kliknięciu na wybrane zdjęcie.

Zdjęcia z drogi wspinaczkowej i stanowiska. Szczegóły po kliknięciu na wybrane zdjęcie.

Skutki
Upadek zakończył się natychmiastową śmiercią poszkodowanego. Pomimo szybkiego podjęcia resuscytacji przez innych wspinaczy przybyły wkrótce potem zespół ratownictwa medycznego z lekarzem mógł jedynie stwierdzić zgon.
Podobny wypadek
Kilka lat temu na ścianie Martinswand koło Innsbrucka doszło do bardzo podobnego wypadku. Analiza jego przyczyn wykazała, że korzystanie ze stanowiska zjazdowego typu „baranie rogi” wiąże się z pewnym ryzykiem. Choć stanowisko zjazdowe typu „baranie rogi” zostało zaprojektowane jako element służący do przewiązania liny, jest systemem otwartym, który wymaga prawidłowego przełożenia liny, a następnie obciążenia jej w dół. Jeżeli lina zostanie przesunięta ku górze ponad stanowisko, może się z niego wysunąć. Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację, gdy stanowisko znajduje się poniżej punktu wpięcia wspinacza.

Przykłady błędów mogących doprowadzić do wysunięcia się liny ze stanowiska typu „baranie rogi”.

Aspekty techniczne

Stanowisko zjazdowe typu „baranie rogi”

Stanowisko zjazdowe typu „baranie rogi” jest stosowane w wielu rejonach wspinaczkowych jako punkt przewiązkowy.

Zasady bezpieczeństwa i wskazówki dotyczące użytkowania

Stanowisko zjazdowe typu „baranie rogi” jest stosowane przede wszystkim jako punkt przewiązkowy w rejonach wspinaczkowych, a coraz rzadziej na trasach zjazdowych. Korzystając z niego, należy przestrzegać następujących zasad:

  • Unikaj sytuacji, w której punkt wpięcia wspinacza znajduje się wyżej niż stanowisko typu „baranie rogi”.
  • Wepnij autoasekurację bezpośrednio do kotwy wklejanej, a jeśli to konieczne, przedłuż ją tak, aby punkt wpięcia znajdował się poniżej stanowiska.
  • Dodatkowo zabezpiecz linę ekspresem w kotwie wklejanej i wypnij ekspres dopiero po zajęciu właściwej pozycji do zjazdu.
  • Podczas kontroli partnerskiej zwróć uwagę na przebieg liny oraz prawidłowy kierunek jej obciążenia.
  • Podczas wspinaczki na drugiego zakończ wspinanie przed osiągnięciem wysokości stanowiska.
  • Nie używaj stanowiska zjazdowego typu „baranie rogi” jako jedynego punktu asekuracji podczas wspinaczki na wędkę. W razie potrzeby wykorzystaj jako dodatkowe zabezpieczenie ostatni, niżej położony punkt asekuracyjny.
  • Przy wielokrotnym korzystaniu ze stanowiska typu „baranie rogi” podczas wspinaczki na wędkę używaj własnego karabinka zakręcanego.
  • Zwracaj uwagę na oznaki zużycia. Pojawiają się one szybciej, zwłaszcza przy częstej wspinaczce na wędkę, i prowadzą do ścierania oraz osłabienia materiału. Zalecenie to ma charakter ogólny.

Systemy redundantne – z dodatkowym zabezpieczeniem. Szczegóły po kliknięciu na wybrane zdjęcie.

Informacje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa dla ekiperów:
  • Punkty przewiązkowe w rejonach wspinaczkowych należy umieszczać w taki sposób, aby nie można było wspiąć się ponad nie lub aby było to co najmniej utrudnione.
  • Stanowiska do zjazdu należy lokalizować tak, aby poniżej punktu przewiązkowego było miejsce dla co najmniej dwóch osób, a ich umowny środek ciężkości znajdował się wyraźnie poniżej zamontowanego punktu przewiązkowego (około 1,5–1,8 m nad stopami).
  • Podobnie jak każde stanowisko, również stanowisko do zjazdu powinno składać się z co najmniej dwóch stałych punktów kotwiczenia wykonanych ze stali nierdzewnej, ze względu na większą wytrzymałość tego materiału.
  • Jeżeli powyższe zalecenia zostaną spełnione, stosowanie systemów otwartych zasadniczo nie budzi zastrzeżeń.
  • Standardem jako punkty przewiązkowe w rejonach wspinaczkowych są stalowe karabinki bez blokady zamka. Karabinki z blokadą zamka okazały się niepraktyczne, ponieważ pod wpływem czynników zewnętrznych często szybko przestają się prawidłowo otwierać lub zamykać.

„Stanowisko zjazdowe typu „baranie rogi” samo w sobie nie jest niebezpieczne. Wspinaczka w skałach różni się od wspinaczki na ściance wspinaczkowej. Prawidłowe korzystanie z infrastruktury wspinaczkowej jest przede wszystkim odpowiedzialnością każdego wspinacza. Odpowiednie szkolenia – oferowane przez stowarzyszenia alpejskie, szkoły alpinistyczne oraz przewodników górskich – pomagają rozpoznawać zagrożenia i unikać wypadków.”

Andreas Würtele

Niniejszy artykuł powstał dzięki otwartej wymianie poglądów i inspirującym dyskusjom. Serdecznie dziękujemy Stephanowi Binderowi i Andreasowi Würtele za ich cenny wkład. Birgit Graf i Stephan Binder umożliwili nam szczegółowy wgląd w okoliczności wypadku dzięki udostępnieniu materiałów fotograficznych oraz swojej pracy przy dokumentowaniu wypadku.
O autorach

Stephan Binder | Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Austrii (BM.I), funkcjonariusz Policji Alpejskiej, ratownik lotniczy, przewodnik górski i narciarski, biegły w dziedzinie alpinizmu oraz prezes Stowarzyszenia Przewodników Górskich i Narciarskich Dolnej Austrii i Wiednia.

Birgit Graf | Federalne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Austrii (BM.I), funkcjonariuszka Policji Alpejskiej w Alpejskiej Grupie Operacyjnej (AEG) Dolna Austria Południe, wykwalifikowana alpinistka wysokogórska.

Andreas Würtele | Biegły w dziedzinie alpinizmu, wypadków związanych z rekreacją i sportem w górach, urządzeń zabezpieczających w terenie górskim oraz budowy i utrzymania górskich szlaków turystycznych, specjalista w zakresie środków ochrony indywidualnej (ŚOI) stosowanych w sportach górskich, członek krajowego zespołu szkoleniowego Alpenverein oraz zespołu prowadzącego szkolenie instruktorów wspinaczki sportowej Tyrolskiego Stowarzyszenia Przewodników Górskich.